ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ

ΕΝΟΤΗΤΑ 5 [σ. 23-25 του σχολικού εγχειριδίου]

Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 18ου ΑΙΩΝΑ ΕΩΣ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ

πόλεις στον ελληνόφωνο χώρο μέσα στην οθωμανική αυτοκρατορία: Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα, Σμύρνη, Χίος
ελληνικές παροικίες: Βιένη, Βενετία, Οδησσός, Τεργέστη, Αλεξάνδρεια, Ιάσιο
ανθηρές κοινότες: Αμπελάκια Θεσσαλίας, Μαδεμοχώρια Μακεδονίας, Βλαχοχώρια Ηπείρου
παραδουνάβιες ηγεμονίες της Οθωμανικής αυτοκρατορίας: Βλαχία & Μολδαβία διοικούμενες από Φαναριώτες

ορθόδοξη εκκλησία: ενάντια στις διαφωτιστικές ιδέες
Φαναριώτες: καταλάμβαναν υψηλές θέσεις στο οθωμανικό κράτος
προεστοί / πρόκριτοι/ / προύχοντες/ δημογέροντες/ κοτζαμπάσηδες: συγκέντρωναν φόρους
έμποροι - πλοιοκτήτες
κλέφτες: επιδίδονταν στη ληστεία
αρματολοί [λατ. armatores = ένοπλοι τουρκ. martoloz, βενετσ. martolosi]: τηρούσαν την τάξη & απαλλάσσονταν από την φορολογία των ραγιάδων
αγρότες
ναύτες

ΚΙΝΗΜΑΤΑ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΗΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗΣ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ

1770 Ορλωφικά
1788 Λάμπρος Κατσώνης
1789 - 1803 Σούλι

ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ

Ρήγας [Φεραίος] Βελεστινλής [1757-1798]
Αδαμάντιος Κοραής [1748-1833]
Ανώνυμος [1806]

Ερωτήσεις

1. Ποιοι παράγοντες βοήθησαν τους υπόδουλους Έλληνες να κυριαρχήσουν στο εμπόριο της ανατολικής Μεσογείου; [σ. 23]
2. Ποια είναι η επίδραση του διαφωτισμού στη σκέψη του Ρήγα; [σ. 25, πηγή 3]
3. Πώς εξυπηρετούσε τα συμφέροντα του ελληνισμού η συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή, που σήμανε και τη λήξη του ρωσοτουρκικού πολέμου [1768-1774];
4. Ποιοι Έλληνες απολάμβαναν συγκεκριμένα προνόμια επί τουρκοκρατίας;

ΧΡΗΣΙΜΟΙ ΙΣΤΟΤΟΠΟΙ

βίντεο για το Ρήγα Φεραίο Βελεστινλή
Φυσικής Απάνθισμα Ρήγα Βελεστινλή
αυτοβιογραφία του Αδαμάντιου Κοραή
Αδαμαντίου Κοραή Επιστολαί προς τον Σμύρνης Πρωτοψάλτην, πρώτον εκδοθείσαι εκ των αρχετύπων χειρογράφων, φιλοτίμω συνδρομή των ομογενών.Εκδίδοται το δεύτερον δαπάνη του τυπογράφου Ιω. Α. Καλομανιάτου.Εν Ερμουπόλει :[χ. ε.], 1878.
Ελληνική Νομαρχία, Ήτοι Λόγος περί Ελευθερίας. Ανωνύμου του Έλληνος
χάρτηςελληνικών παροικιών
"Ο κλέφτης" δημοτικό τραγούδι
Ιστορικές προσωπικότητες μέσα από αρχειακές πηγές: Περίπτωση Λ. Κατσώνη
Η συμβολή του Κοραή στον αγώνα της ελευθερίας 1821 βίντεο 30' της εκπ/κης τηλεόρασης [πρόταση του ψηφιακού σχολείο]
Κωνσταντίνος Κούμας [1777-1836]
Ιώσηπος Μοισιόδακας [1730-1800]
Θεόφιλος Καΐρης [1794-1853]
συνθήκη του Ιασίου [1792] μετά το τέλος του ρωσο-τουρκικού πολέμου 1787-1792
Livieratos, Evangelos "On the chartography of Rigas Charta."
Θούριος ἤτοι Ὁρμητικὸς Πατριωτικὸς Ὕμνος πρῶτος, εἰς τὸν ἦχον, MIA ΠΡΟΣΤΑΓH ΜΕΓΑΛH
Δημήτριος Καντεμίρης, πρίγκιπας της Μολδαβίας [1673-1723]

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Black, J. & Porter, R. (1994). Dictionary of Eighteenth-Century History. London: Penguin [pp. 126-127]
Βακαλόπουλος, Α. Ε. (1987) Β' Έκδοση, Νέα ελληνική ιστορία. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Βάνιας [σ. 93-98]
Βρανούσης, Λ. (1975). Ιδεολογικές ζυμώσεις και συγκρούσεις. Ιστορία του Ελληνικού Έθνους. Τόμος ΙΑ' Αθήνα: Εκδοτική Αθηνών
Βρανούσης, Λ. (2007). "Ρήγας Βελεστινλής - Φεραίος." Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα. Τόμος 44, σ. 550-555 Αθήνα: Πάπυρος Γραφικαί Τέχναι ΑΕ
Κόλλιας Ν. & Κόλλιας Σ. (1973). Παγκόσμιος ιστορία. Τόμος Α' & Β' Αθήναι: Νέον Φροντιστήριον [σ. 94-98]
Παπαρρηγόπουλος, Κ. (1971). Ιστορία του ελληνικού έθνους. Βιβλίον 14ον. Αθήναι: Γαλαξίας [σ. 129-180]
Σβορώνος, Ν. Γ. (1986). Επισκόπηση της Νεοελληνικής ιστορίας. Αθήνα: Θεμέλιο [σ. 51-64]
Σφυρόερας, Β. (2006). "Αικατερίνη Β'." Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα. Τόμος 3, σ. 628-633 Αθήνα: Πάπυρος Γραφικαί Τέχναι ΑΕ
Σφυρόερας, Β. (2006). "Αρματολοί." Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα. Τόμος 8, σ. 696-697 Αθήνα: Πάπυρος Γραφικαί Τέχναι ΑΕ
Σφυρόερας, Β. (2007). "Κατσώνης." Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα. Τόμος 28, σ. 147-149 Αθήνα: Πάπυρος Γραφικαί Τέχναι ΑΕ
Σφυρόερας, Β. (2007). "Συνθήκη Κιουτσούκ Καϊναρτζή." Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα. Τόμος 29, σ. 29 Αθήνα: Πάπυρος Γραφικαί Τέχναι ΑΕ
Σφυρόερας, Β. (2007). "Σούλι." Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα. Τόμος 47, σ. 450-452 Αθήνα: Πάπυρος Γραφικαί Τέχναι ΑΕ
Woodhouse, C. M. (1977). Modern Greece. A Short History. Chatham: Faber & Faber [pp. 99-124]


Επιμέλεια: Εμμανουήλ Νίνος [ΠΕ06]